12 Havari
12 HAVARİ
Petrus
Petrus, İsa'nın on iki havarisinden biri. İsa'nın diğer bir havarisi olan Andreas'ın kardeşidir.
Hristiyanlıkta adının önüne
"aziz" unvanı getirilir. Celile, Filistin'de dünyaya gelmiştir. Asıl
mesleği balıkçılıktı. Katolik Kilisesi'ne göre
ilk Papa ve İsa'nın
varisidir. 29 Haziran 67 tarihinde çarmıha ters biçimde gerilerek öldürüldüğüne
inanılır.
Petrus, Hristiyanlığa göre İsa'nın
Kilisesini üzerinde kurmak istediği Kaya'dır (temel kişi).
"Kaya" anlamına gelen Aramice Kifas (Latince Petrus)
künyesini kendisine İsa vermiştir.
İsa'nın ölümünden sonra Hristiyanlar onun etrafında
kenetlendiler, Romalıların tüm saldırılarına karşı
inançlarını korudular, bunda Petrus'un büyük bir katkısı vardı. Bir gün Pavlus, Barnabas'ın
himayesinde Petrus'a gelerek Kilise'ye katılmak istediğini söyledi, gördüğü vizyonlardan bahsetti.
Ne kadar günahkar olsa da döndüğünü söyleyen kişiye şans tanımak gerektiğine
inanan Petrus ona bu fırsatı tanıdı.
Andreas
Havari
Andreas (Modern Yunanca: Ἀνδρέας);
Aziz Andreas ya da Doğu Ortodoks geleneğinde Prōtoklētos, İsa'nın on
iki havarisinden biri. Petrus'un kardeşi. Doğu
Ortodokslarda Konstantinopolis
Patrikhanesi'nin havari halefi.
Yakup
Yakup, Zebedi'nin oğlu (İbranice:
יַעֲקֹב Yaʿqob, Yunanca: Ἰάκωβος; ölüm MS
44), İsa'nın On İki Havarisinden biri
ve geleneksel olarak şehit olarak kabul edilen ilk
havari. Zebedi ve Salome'nin çocuğu ve Havari Yuhanna'nın
kardeşi olan Yakup İspanya'nın koruyucu azizidir.
![Hans Memling 039.jpg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/Hans_Memling_039.jpg/320px-Hans_Memling_039.jpg)
Sevilen
havari
Yuhanna İncili'nde ismen
verilmese de İsa'nın sevdiği bir öğrenciden bahsedilir. (Yuhanna 13:23, 19:26,
21:20) İncilin sonunda bu sevilen öğrencinin incilin yazarı olduğu bildirilir.
(Yuhanna 21:20) Ancak incilin sevilen havariyi ismen
belirtmemesinden ötürü İncil yazarı Yuhanna'nın bu sevilen öğrenci olup
olmadığı tartışmalıdır.
Filipus (Yunanca:Φίλιππος, Philippos) İsa'nın on
iki havarisinden biridir.
Türkiye'de Hıristiyan erkek
çocuklarına verilen bir isim olmakla birlikte, Filip şeklinde de kullanılır.
Tahminen MS 80 yılında Hierapolis kentinde çarmıha
gerilerek idam edilmiştir. Mezarı 25 Temmuz 2011 günü Hierapolis (Pamukkale)
antik kentinde, Şehitlik Tepesi'nde bulunmuştur.
Bartalamay
Bartalmay (Modern Yunanca: Βαρθολομαῖος Bartholomaíos, Latince: Bartholomaeus) İsa'nın 12 Havarisinden biri.
Şehadeti Kıpti Ortodoks Kilisesi'nin ilk günü olarak belirlenmiştir. Yortusu
Doğu Hristiyanlığı'nda 11 Haziran, Batı Hristiyanlığı'nda 24 Ağustosta
düzenlenir.
Tomas
Havari
Tomas ya da Şüpheci Tomas (Doğum yeri ve zamanı bilinmiyor, ö.
72 Mailapur, Hindistan, Chennai) İsa'nın
on iki havarisinden biridir. Yuhanna
İncili'nin aktardığına göre diğer havariler İsa'yı
gördüklerini, onun dirildiğini söylediklerinde Tomas buna inanmaz ve
"O’nun ellerinde çivilerin izini görmedikçe, çivilerin izine parmağımla
dokunmadıkça ve elimi böğrüne sokmadıkça inanmam." (Yuhanna 20:25) der.
Bunun üzerine İsa bir kez daha havarilerine görünür ve Tomas'a yaralarına
dokunmasını, imansız değil, imanlı olmasını söyler. İsa'nın yaralarına dokunduktan
sonra Tomas, "Rabbim ve Tanrım" diyerek iman eder.
Matta (İbranice: מתתיהו Matitjahu "Tanrı'nın
hediyesi"), Yeni Ahit'te bulunan dört incilin ilki
olan Matta İncili'nin yazarı ve İsa'nın
havarilerinden biridir. Yapılan son araştırmalara göre Matta'nın bir Hristiyan İbrani olduğuna
inanılır. Simgesi insan olan Matta sanatta gerek havari gerekse bir evanjelist olarak
tasvir edilir ve anılır.
Matta'nın
havarilere katılışı Matta İncili'nde şu şekilde aktarılır:
Matta 9:9. "İsa oradan geçerken, vergi toplama yerinde oturan birini
gördü. Matta adındaki bu adama, “Ardımdan gel” dedi. Adam da kalkıp İsa’nın
ardından gitti. 10. Sonra İsa, Matta’nın evinde sofrada otururken, birçok vergi
görevlisiyle günahkâr gelip O’nunla ve öğrencileriyle birlikte sofraya oturdu.
11. Bunu gören Ferisiler, İsa’nın öğrencilerine, “Sizin
öğretmeniniz neden vergi görevlileri ve günahkârlarla birlikte yemek yiyor?”
diye sordular. 12. İsa bunu duyunca şöyle dedi: “Sağlamların değil, hastaların
hekime ihtiyacı var. 13. Gidin de, ‘Ben kurban değil, merhamet isterim’ sözünün
anlamını öğrenin. Çünkü ben doğru kişileri değil, günahkârları çağırmaya
geldim.”
Küçük Yakup (Yunanca: Ιάκωβος ο Μικρός, Yakovos o Mikros): Alfay'ın
oğlu. Doğu Kilisesi'nde 10 Ekim, Batı Kilisesi'nde 1 Mayıs Aziz
Yakup Günü'dür.
Yehuda (Taday) (Yunanca:
Ιούδας, Yudas):
Yakup'un kardeşidir. Pers topraklarında Simon ile birlikte
öldürülmüştür. 28 Ekim Simun'la birlikte Azizler
Günü olarak kutlanır.
Simun
(Yurtsever):
(Yunanca: Σίμων ο Κανανίτης, Simon o
Kananitis), Pers topraklarında
Yehuda (Taday) ile birlikte öldürülmüştür. 28 Ekim Taday'la
birlikte Azizler Günü olarak kutlanır.
İşkaryot,
katil anlamına gelen Latince kökenli bir sözcüktür (sicario).
İsa'yı ele verdiği için Yehuda İskaryot olarak anılır. Geleneksel Hristiyan
görüşüne göre otuz gümüş dinara İsa'yı ele vermiştir. Sonradan vicdan azabı çektiği için kendini
asarak intihar ettiği söylenir.
(Yandaki Fotoğrafta;
Judas
Iscariot (sağda), Son Akşam Yemeği'ini terk ediyor,
Carl Bloch'un yağlı boya tablosu, 19. yy. sonları)
Ölümü
hakkında farklı söylemler bulunmakla birlikte, geleneksel anlatım kendisini
asarak intihar ettiği biçimindedir. Yehuda'nın ardından Oniki Havari arasındaki
yerine diğer havarilerce Matthias getirilir.
Yehuda (Judas), Son Akşam Yemeğinden sonra İsa'yı 30 gümüş
karşılığında Sanhedrin adı verilen meclise bildirmesi ve onu öperek ele vermesi nedeniyle
Judas adı ve öpüşü ihanet sözcüğüyle eşanlamlı kullanılır olmuştur.
2006
yılında National Geographic Society tarafından
yaklaşık 1800 yıl önce yazılmış "Yehuda'nın Müjdesi"ne ulaşılmıştır.
Matthias: (Yunanca:
Ματθίας, Mathias), 13. havari. Yehuda'nın
yerine seçilmiştir. Doğu Kilisesinde 9 Ağustos, Batı Kilisesinde 14 Mayıs Aziz
Matthias Günü'dür.
İslam’da
Havariler
Havarilerden
Kur'an'da Âl-i İmrân, Mâide ve Saff Surelerinde
bahsedilmektedir.
Kur'an'da
bahsi geçen ayetler;
- İsa onların inkarlarını sezince, “Allah yolunda yardımcılarım kim?” dedi. Havariler, “Biziz Allah yolunun yardımcıları. Allah’a iman ettik. Şahit ol, biz Müslümanlarız” dediler. (3, 52)
- Hani bir de, “Bana ve Peygamberime iman edin” diye havarilere ilham etmiştim. Onlar da “İman ettik. Bizim Müslüman olduğumuza sen de şahit ol” demişlerdi. (5, 111)
- Hani havariler de, “Ey Meryem oğlu İsa! Rabbin bize gökten bir sofra indirebilir mi?” demişlerdi. İsa da, “Eğer mü’minler iseniz Allah’a karşı gelmekten sakının” demişti. (5, 112)
- Ey iman edenler! Allah’ın yardımcıları olun. Nasıl ki Meryem oğlu İsa da havarilere, “Allah’a giden yolda benim yardımcılarım kimdir?” demişti. Havariler de, “Biz Allah’ın yardımcılarıyız” demişlerdi. Bunun üzerine İsrailoğullarından bir kesim inanmış, bir kesim de inkar etmişti. Nihayet biz inananları, düşmanlarına karşı destekledik. Böylece üstün geldiler. (61, 14)
Hazırlayan: C. Suat
Yorumlar
Yorum Gönder